GIPSOWANIE KOŃCZYN DOLNYCH

GIPSOWANIE KOŃCZYN DOLNYCH

1. WPROWADZNIE

Gipsowanie jest znaną, potwierdzoną naukowo procedurą stosowaną w procesie rehabilitacji dzieci z mózgowym porażeniem dziecięcym, z urazami mózgowo czaszkowymi czy dystrofią mięśniową Duchenne’a.

Wyróżniamy dwa rodzaje gipsów: redresyjne i hamujące. Przez gipsy redresyjne rozumiemy serie progresywnych gipsów (czyli gips jest zmieniany co jakiś czas z jednoczesnym zwiększeniem korekcji). Stosuje się je w celu zwiększenia długości mięśnia. Gipsy hamujące stosuje się w celu normalizacji napięcia mięśniowego i zwykle zakłada się tylko raz.

W przebiegu chorób neurologicznych może dochodzić u dzieci do wzrostu napięcia mięśniowego, ograniczenia zakresu ruchu czy sztywności mięśniowej w obrębie określonych grup mięśniowych. W pierwszej fazie pojawiają się przykurcze dynamiczne. Jeśli nie zostaną poddane odpowiedniej terapii i zaopatrzeniu może dojść do przykurczu statycznego.

Pojawienie się tych objawów w kończynach dolnych znacząco wpływa na wzorzec chodu dziecka zaburzając go, a często nawet uniemożliwiając samodzielne chodzenie.

Opatrunek gipsowy stosujemy w celu zwiększenia elastyczność, rozciągnięcia i wydłużenia skróconych mięśni oraz poprawy siły mięśniowej co w efekcie wpływa na poprawę chodu

Jeśli twoje dziecko chodzi na palcach, ma ograniczony zakres ruchu w stawie skokowym i sztywność mięśniową oraz zaburzony wzorzec chodu zapoznaj się z dalszą częścią informacji i porozmawiaj ze swoim fizjoterapeutą prowadzącym na temat wprowadzenia procedury gipsowania.

image

2. JAK DZIAŁA GIPS?

Jeśli dziecko ma ograniczony zakres ruchu w stawie skokowym oznacza to, że dany mięsień jest za krótki, za słaby i za mało elastyczny, żeby pozwolić na swobodny ruch kości w stawie.

Opatrunek gipsowy zakładamy w pozycji neutralnej (submaksymalne zgięcie grzbietowe z korekcją koślawości), w której mięsień ma minimalne napięcie. Takie ustawienie stawu i mięśni pozwala nabudowywać dodatkowe komórki mięśniowe tak by mięsień się wydłużył i był bardziej elastyczny. Gipsy w naszym centrum zakładamy na okres 8 do 14 dni, zawsze na obie kończyny dolne w celu zachowania symetrii.

W związku z tym, że każde dziecko jest inne i prezentuje inny wzorzec chodu i zaburzenia nie można jednoznacznie określić, że jedno gipsowanie będzie wystarczające. Być może konieczne będzie gipsowanie seryjne.

image

3. WSKAZANIA DO GIPSOWANIA

image

4. PRZECIWSKAZANIA

Przeciwskazania względne:

Przeciwskazania bezwzględne:

5. JAKIE KORZYSCI PŁYNĄ Z GIPSOWANIA

image

6. JAKIE OGRANICZENIA MOGĄ WYNIKAĆ Z GISPOWANIA?

7. WAŻNE RZECZY KTÓRE NALEŻY SPRAWDZIĆ

Krążenie

Bardzo ważne jest by regularnie sprawdzać krążenie. Naciśnij końce palców, powinny zrobić się białe a po 2 sekundach powinny wrócić do koloru różowego. Jeśli palce pozostają białe, stają się niebieskie lub przez większą cześć czasu są zimne lub spuchnięte zgłoś się do fizjoterapeuty prowadzącego, może to oznaczać, że gips jest zbyt ciasny i zaburza krążenie dziecka. Możliwe, że konieczne będzie usunięcie gipsu. W celu poprawy krążenia możesz ułożyć swoje dziecko w leżeniu na plecach z uniesieniem kończyn dolnych na poduszce. W pozycji tej ułatwiony jest odpływ krwi żylnej.

Czucie

Jeśli dziecko narzeka na drętwienie, mrowienie lub ból kończyn dolnych skontaktuj się z fizjoterapeutą prowadzącym najszybciej jak jest to możliwe. Może to oznaczać, że gips uciska nerwy i musi być usunięty natychmiastowo.

Ból

Jeśli dziecko uporczywie narzeka na ból i lokalizuje ból dokładnie wokół kostki lub pięty może to oznaczać, że gips uciska w tym miejscu i jest ryzyko powstania odcisku lub pęcherza. Skontaktuj się natychmiastowo z fizjoterapeutom prowadzącym. W przypadku utrzymywania się objawów lub gdy dziecko nie może obciążyć kończyn dolnych konieczne będzie zdjęcie gipsu.

Wilgoć/ potliwość

Normalnym zjawiskiem jest, że w gipsach zwiększona jest potliwość stóp dziecka, zwłaszcza gdy temperatura jest wysoka. Może to powodować, że skóra jest biała i wilgotna, ale nie jest to problem o ile dane miejsce nie jest bolesne. Jeśli zaobserwujesz takie objawy u Twojego dziecka skontaktuj się z fizjoterapeutą prowadzącym by ocenił sytuacje i podjął dalsze działania.

Swędzenie

Swędzenie skóry pod gipsem jest bardzo częstą sytuacją. Najlepszym sposobem na złagodzenie odczucia świądu jest delikatne stukanie w gips. Bardzo rzadko zdarza się by pojawiła się reakcja alergiczna na jeden z materiałów użytych podczas gipsowania. Jeśli twoje dziecko ma wrażliwą skórę i podejrzewasz, że tak może być, skontaktuj się z fizjoterapeutą prowadzącym, aby omówić tą sytuacje, ponieważ może być konieczne usunięcie gipsu.

image

8. JAK DBAĆ O GIPS I JAK WZIĄĆ KĄPIEL

Aby zmaksymalizować komfort i bezpieczeństwo dziecka podczas serii odlewów, należy przestrzegać następujących zaleceń:

9. JAK USUNĄĆ GIPS

Gips powinien być usunięty po 8-14 dniach od założeniach. Fizjoterapeuta prowadzący podejmuje decyzje po jakim czasie należy zdjąć gipsy. Również tylko on jest upoważniony do zdjęcia gipsów, gdyż ma odpowiednią wiedzę i doświadczenie by wykonać ten zabieg w sposób bezpieczny.

Nie usuwaj gipsu samodzielnie bez porozumienia. Może to być niebezpieczne zarówno dla Ciebie jak i Twojego dziecka.

Przed rozpoczęciem cięcia odrywamy wszystkie zabezpieczenia krawędzi oraz usuwamy watę przy brzegu. Do usunięcia gipsów używamy sekatora oraz nożyc do cięcia opatrunków. Należy wykonać dwa równoległe cięcia z tyłu łydki w linii za kostkami boczną i przyśrodkową aż do pięty. Następnie odchylić odcięty gips i wyciągnąć nogę.

Rzadko używamy piły oscylacyjnej ze względu na komfort dzieci, które boją się głośnego dźwięku.

image

10. JAKIE AKTYWNOŚCI MOŻE WYKONYWAĆ DZIECKO W GIPSACH/ JAK POWINNA BYĆ PROWADZONA TERAPIA

Po założeniu gipsów przez dwie godziny dziecko nie może obciążać kończyn dolnych. Dozwolona jest pozycja leżąca i siedząca. Zabronione jest wstawanie i chodzenie. Przedwczesne obciążenie nie do końca zaschniętego gipsu może doprowadzić do jego złamania. Co będzie skutkowało niepowodzeniem terapii.

W pierwszej fazie, gdy dozwolone jest już wstawanie i chodzenie pozwól dziecku na aktywność własną (zabawę, spacer) tak by przyzwyczaiło się do dodatkowej wagi i rozmiaru buta. Po okresie adaptacji, który nie powinien być dłuższy niż jeden dzień zachęcamy do codziennych aktywności. Jeśli zachowacie ostrożność, zawsze będziecie zakładać buty lub skarpety antypoślizgowe nie powinny pojawić się ograniczenia. Możesz wspomóc cały proces rozciągania poprzez organizowanie zabaw dla Twojego dziecka w pozycji stojącej lub siedzącej. Odradzamy zabawy na podłodze. Fizjoterapeuta pomoże dobrać i dostosować aktywności.

Zalecana jest intensywna fizjoterapia zawierająca elementy treningu chodu, treningu na bieżni, rozciąganie i wzmacnianie osłabionych grup mięśniowych, pionizacja.

W gipsach dziecko może chodzić do szkoły czy przedszkola. Warunkiem do założenia gipsów jest podjęcie intensywnej terapii. Bez terapii same gipsy nie dają zadowalających i długotrwałych efektów.

11. JAK PRZYGOTOWAĆ SIĘ DO GIPSOWANIA.

Jeśli przygotowujesz swoje dziecko do terapii gipsowania lub się nad tym zastanawiasz bardzo dokładnie przeczytaj ulotkę oraz porozmawiaj szczerze z fizjoterapeutą prowadzącym Twojego dziecka. Powinien on odpowiedzieć na wszystkie Twoje pytania i rozwiać wszelkie wątpliwości. Pomóc przygotować się Tobie i dziecku do całego procesu.

Poinformuj swoje dziecko dokładnie jakie czynności mają by wykonane. Opowiadaj o tej formie terapii w pozytywny sposób. Pokaż mu zdjęcia i filmiki innych dzieci jak w tym czasie funkcjonowały oraz jak wyglądał proces zakładania (materiały udostępni Ci twój fizjoterapeuta). Wyjaśnij czego może się spodziewać, że niektórych rzeczy nie będzie mógł robić przez te 8- 14 dni.

Na gipsy należy przyjść w luźnych spodniach i szerokich skarpetach tak by bez problemu można było się ubrać po założeniu gipsów. Im lepiej Ty rodzicu zapoznasz się z tematem tym lepiej przygotujesz swoje dziecko i dzięki temu cały proces powinien przebiec bezstresowo i bez komplikacji.

image

12. CO ROBIC PO ZDJĘCIU GIPSÓW

Po zdjęciu gipsów należy nosić ortezy na kończyny dolne nawet do 10 godzin na dobę, zalecane są również ortezy nocne, pomogą one zachować elastyczność stawów oraz podtrzymają i zabezpieczą efekt uzyskany podczas gipsowania.

Zalecana jest intensywna fizjoterapia. Jest to niezbędny element, ponieważ dzieci samodzielnie nie wypracują nowego wzorca chodu, mimo że elastyczność ich mięśni i stawów po gipsowaniu zwiększyła się. Należy nauczyć i wytrenować nowe umiejętności.

Bezpośrednio po zdjęciu gipsów należy dokładnie umyć nogi i dokładnie osuszyć. Sprawdzić czy nie powstały żadne otarcia, odciski czy odleżyny. Jeśli wszystko jest w porządku pozwól dziecku na kilka minut aktywności własnej, niech przyzwyczai się do nowych odczuć i zmian powstałych w wyniku długotrwałego rozciągania.

Następnie można rozpocząć terapię i stosować wszystkie techniki i rodzaje ćwiczeń. Zalecane są intensywne ćwiczenia wzmacniające mięsnie trójgłowe łydki oraz stymulacje sensoryczne. Jako rodzic możesz wykonać w domu delikatny masaż lub masaż sensoryczny okolicy łydek i stóp.

13. CO ROBIC JEŚLI POJAWIA SIĘ JAKIES PROBLEMY Z GIPSEM

Podczas trwania terapii gipsowania będziesz miał możliwość telefonicznego kontaktu z fizjoterapeutą prowadzącym. W razie pytań lub wątpliwości skontaktuj się z nim. Jeśli uznasz, że dzieję się coś niebezpiecznego i należy usunąć opatrunek gipsowy niezwłocznie poinformuj o tym fizjoterapeutę. Nie zdejmuj go samodzielnie.

14. ZGODA NA GIPSOWANIE

POBIERZ ZGODĘ doc

POBIERZ ZGODĘ pdf

15. BADANIA WYKONYWANE PRZED I PO GIPSOWANIU

Decyzje o rozpoczęciu terapii z użyciem gipsów hamujących lub redresyjnych podejmuje fizjoterapeuta prowadzący. Na podstawie wywiadu, obserwacji, badania fizykalnego, analizy nagrań wideo z chodu ocenia wskazania. Przed rozpoczęciem i po zakończeniu gipsowania fizjoterapeuta zobowiązany jest do zmierzenia kąta spastyczności (wg skali Tardieu), zakresu ruchomości w stawie skokowym, oceny stanu skóry oraz nagrania video analizy chodu.

Gipsy zakładamy w pozycji leżenia na brzuchu. Cały proces zakładania gipsów z wykończeniem i doborem obuwia trwa koło 60 minut.

16. Cennik

Cena gipsowania to 200 złotych i obejmują prace dwóch fizjoterapeutów. Doliczana jest cena zużytych materiałów - 30 lub 40 złotych za jedno opakowanie gipsu w zależności od rodzaju gipsów. Na jedno dziecko przeznaczamy od 3-6 opakowań. Ilość zużytego materiału zależy głównie od wzrostu dziecka. Materiały wykończeniowe oraz wypożyczenie butów na okres 8-14 dni wlicza się w powyższą zsumowaną cenę.

Opracowanie:

Aleksandra Rosłoniec

Beata Wnuk